Blog: Buurman Beijs van De Leeuwenborgh

Jheronimus Bosch woonde na zijn huwelijk in 1481 aan de noordkant van de Markt. Het huis In den Salvatoer (nr.61) was van zijn vrouw Aleid van de Meervenne, die dit pand eerder via een erfenis van haar grootvader Rutger van Arkel had gekregen. Het huis was 19 voet breed, ca,. 5.50 meter, maar zeer diep met een groot achterhuis. Er waren vijf schouwen, een stoof (verwarmde badgelegenheid), een bakoven en een brouwhuis. Dit woonhuis was ruim vijf keer groter dan het familie-atelier Sint Thoenis ( nu De Kleine Winst).

In het woonblok van De Markt waren de rijkste en hoogst aangeslagene Bosschenaren te vinden. Twee huizen oostelijk stond het brede, indrukwekkende pand De Leeuwenborgh, waar de bemiddelde koopman Lodewijk Beijs woonde. Hij was afkomstig uit Mechelen en stond bekend als Jeruzalemreiziger. Twee maal was hij in deze heilige pelgrimsstad geweest: 1500 en 1504. En eenmaal bezocht hij de berg Sinai. Hij sloot vooraf weddenschappen af, waarmee hij zijn reiskosten terugverdiende. Hij bracht relikwieën mee en schonk ze aan de Sint-Janskerk. Beijs reisde via Italië, waar hij zaken deed. In 1504 logeerde Maria Bianca Sforza, de Italiaanse echtgenote van keizer Maximiliaan, in De Leeuwenborgh. Dat was voor Beijs een bijzondere eer. Het ruime pand was niet minder dan 44 voet breed (12.80 meter) en had een stenen burg met een poort over de Binnendieze, die toegang gaf tot een tuin. De Leeuwenborgh werd na 1629 de hoofdwacht voor het garnizoen en tussen 1869 en 1896 het postkantoor, waarna het pand Hotel Central werd.

Heeft Lodewijk Beijs Jheronimus Bosch in Italië/ Venetië geïntroduceerd en bekend gemaakt? Wij weten dit niet, we hebben geen enkel bewijsstuk. Feit is wel dat drie panelen op de Boschexpositie al eeuwen lang Venetiaans bezit zijn. Heeft Jheronimus ze daar verkocht en gebracht? Schrijver Matthias Rozemond heeft in zijn recente historische roman De Duivelskunstenaar aangenomen dat Jheronimus zeven jaar in Venetië is geweest. Hij kwam in 1481 daarvandaan straatarm als vagebond terug en ging thuis geïnspireerd door zijn Italiaanse ervaringen als een bezetene werken aan het drieluik van zijn oudere broer Goessen, een opdracht van de Broederschap voor de Sint-Janskerk. Het leek op Tuin der Lusten. Op het San Marcoplein had bij Rozemond Jheronimus bijvoorbeeld voor het eerst een Afrikaanse olifant gezien. En nu op het linkerpaneel geschilderd. Later zou een Van Nassau het drieluik kopen.

Hotel Central

Hotel Central was vroeger het riante pand De Leeuwenborgh van Lodewijk Beijs.

meer