Blog: El Bosco naar Spanje

Het in Tilburg geboren internationaal project Bosch y Bosco laat dit jaar de reis van het kolossale paneel Tuin der Lusten naar Spanje herbeleven. Dit gaat via Den Bosch, Breda, Brussel, Antwerpen, San Lorenzo naar Madrid.

Op Eerste Pinksterdag was er in Antwerpen een tussenstop met een boeiende lezing van Harry van den Berselaar over de Brabantse kunst naar Spanje. Het decor vormde de knusse galerie Het Vijfde Huis aan de Reyndersstraat. Daar hingen dertien details van Tuin der Lustenpanelen van Lieve Bedeer en stonden elf fraaie sculpturen van Sara Giménez opgesteld. Een flamencogitarist Maurice Leenaars luisterde met eigen composities het internationale evenement op. Tussendoor hoorde je het gebeier van de zware klokken van de Onze Lieve Vrouwekathedraal. De Bossche neerlandicus Van den Berselaar (1947) voelt zich de laatste jaren een bevlogen Spaanse Brabander die driftig op zoek is naar de verklaring van de populariteit van El Bosco in Spanje. Hij dompelt zich in het cultureel-historisch erfgoed van de 15de en 16de -eeuwse Nederlanden. Hij heeft vooral oog voor het intensieve handelsverkeer van Brabantse kunstwerken, kleding, hout, spijkers, naalden en messen naar Spanje.

Beldeque was in Spanje de bekende naam voor een Bosch mes. De producten werden vervoerd over het water en de weg. Koningin Isabella I van Castilië (1451-1504) vervulde volgens Van den Berselaar een belangrijke rol voor de uit de Nederlanden geïmporteerde goederen tijdens de geslaagde reconquista, de herovering van de katholieke grondgebieden op de moslims. De Katholieke, zo was haar bijnaam, was een liefhebber van El Bosco en bezat al enkele werken van de Bossche meester. Haar schoonzoon Filips de Schone bestelde in 1504 zelfs persoonlijk een werk.

Isabella wilde de bevrijde Spaanse onderdanen met Vlaamse-Brabantse kunst en mode imponeren en in feite re-europaniseren. Zo werden de Vlaamse primitieven (Van Eyk, Van der Weyden) naast El Bosco populair. Van den Berselaar blijft de komende jaren naar historische bewijzen zoeken voor de geloofwaardige en aannemelijke theorie, dat de Tuin der Lusten per schip naar Spanje werd vervoerd. Op 1 juni is zijn volgende lezing in de Nederlandse ambassade in Madrid. De stemming zit er dan goed in, want de grote El Bosco-expositie in het Prado wordt de dag daarvoor geopend.

meer