Blog: Sint Thoenis een favoriete heilige

Jheronimus Bosch heeft twee favoriete heiligen op zijn panelen. De ene is Hiëronymus, de kluizenaar naar wie hij zelf genoemd werd: Joen en later Jheronimus. Op de huidige Boschexpositie zie je Hiëronymus in gebed, een paneel uit Gent en het prachtig gerestaureerde Heremietendrieluik uit Venetië. De andere favoriete heilige is Antonius abt, naar wie zijn vader werd genoemd. De heilige Antonius (251-356) bracht als kluizenaar een groot deel van zijn leven in de Egyptische woestijn door. Hij deed kort na de dood van zijn ouders afstand van zijn vermogen en trok de woestijn in. Antonius bleef er in volkomen eenzaamheid, alleen een oude vriend bracht op gezette tijden wat brood. De stilte werd slechts doorbroken door wereldse verleidingen of verzoekingen van de duivel, maar hij wist deze door een standvastig geloof te weerstaan.

 

Het familie-atelier van Van Aken aan de Markt heette naar Sint Thoenis. Bosch geeft zijn interpretatie aan deze heilige. Hij schildert Antonius als een mens die de wereldse verleidingen ziet, maar zich bewust is van een onwrikbaar geloof in God. Hoe meer verleidingen, des te beter voor iemands geloof. Jammer genoeg ontbreekt in het Noordbrabants Museum het grootse drieluik van de Verzoeking van Antonius uit Lissabon. Nieuw is daarentegen het paneeltje met hetzelfde onderwerp uit Kansas City.

In de stad ’s-Hertogenbosch was Antonius populair. Deze heilige beschermde tegen de gevaarlijke pest en andere besmettelijke ziekten van mens en dier. Mensen die leden aan het gruwelijke Sint-Antoniusvuur, zochten steun en vereerden de relieken (resten) van de heilige. Dit vuur tastte de voeten en benen aan en maakten veel slachtoffers kreupel. In 1491 werd aan de Hinthamerstraat een nieuwe Antoniuskapel gebouwd.De gerestaureerde voorgevel herinnert ons aan de plaats van de kapel.

De heilige, onverstoorbare Antonius weet de losbandigheid en de verleidingen van de duivel te weerstaan. Op de achtergrond staat de wereld in brand. Het middenpaneel uit het drieluik De Verzoeking van de Heilige Antonius uit Lissabon.

meer