Blog: Er is maar één Sint-Jan

Voor Jheronimus Bosch was er maar één kerk: de Sint-Jan. Hier werd hij gedoopt en begraven. Als lid en later gezworene van de Illustre Lieve Vrouwebroederschap nam de Broederschapskapel (nu Sacramentskapel) voor de schilder een bijzondere plaats in. De Van Akens werden vaak gevraagd om deze kapel te verfraaien. In 1493 mocht Jheronimus een ontwerp maken voor de gebrandschilderde ramen.

Later in 1508 en 1509 werd hij samen met bouwmeester Jan Heyns gevraagd een advies uitbrengen hoe het Onze-Lieve-Vrouwe-retabel, het altaardrieluik, gepolychromeerd ofwel veelkleurig beschilderd moest worden.
De gotische Sint-Jan was in de tijd van Jheronimus Bosch echter nog niet klaar. Het oorspronkelijke romaanse kerkgebouw werd met uitzondering van de westtoren en kapellen aan weerszijden pas in 1505 afgebroken. Het schip kwam in 1522 gereed. Bouwmeester Jan Darkennes kon aan de bouw van de hoge houten middentoren beginnen. Deze 85 meter hoge toren met een indrukwekkend koperen beeld van de patroonheilige Johannes Evangelist werd in 1529 voltooid, maar ging in de nacht van 25 juli 1584 in vlammen op.

Een wonderlijke klim

Het dubbelkoppig tweepotig monster aan de noordkant, een kopie van het origineel dat in de Bouwloods bewaard is gebleven.

Met twee bouwmeesters van de Sint-Jan was Jheronimus zeer goed bevriend: Alart du Hamel en zijn zwager Jan Heyns. Zij waren allen lid van de Illustre Lieve Vrouwebroederschap. In 1478 waren meester ‘Alart van Hameel, meester van den wercke in der kercke, zijn zuster Nicolaä en Jan Heyns ‘syn cnaep’ lid geworden van de Broederschap
Alart du Hamel was een druk bezet bouwmeester, die naast de Sint-Jan ook betrokken was bij de bouw van de Onze Lieve Vrouwekerk in Antwerpen en de Sint Pieterskerk in Leuven. Het was niet vreemd dat zijn zwager Jan Heyns de leiding in Den Bosch overnam. In 1495 vertrok Du Hamel uit Den Bosch naar Leuven, waar hij tot ‘der stadt werckman steenhouwer’ en tot bouwmeester van de Sint-Pieterskerk benoemd werd. Du Hamel was een veelzijdig kunstenaar. Naast beeldhouwer en architect was hij een graveur. Heeft Jheronimus Du Hamel beïnvloed? Du Hamel tekende gedrochten en duivels a la Bosch, Jan Heyns voerde ze uit .De luchtboogbeelden langs het middenschip werden aangebracht tussen 1510 en 1520. Sommige luchtboogsculpturen ademen de geest uit van de vrienden Bosch, Duhamel en Heyns. Iedereen kan ze vanaf 4 maart tijdens de wonderlijke klim van dichtbij op 25 meter hoogte bewonderen. Of koop het boek van Ronald Glaudemans: Een wonderlijke klim. De luchtboogbeelden op de Sint-Jan.

Een wonderlijke klim

De Luitspeler aan de zuidkant van de Sint-Jan, een 19de-eeuws luchtboogbeeld naar voorbeeld van een sterk verweerd 16de-eeuwse voorganger.

meer