Blog: tekenaar van monsters

Na het bezoek aan de druk bezochte expositie Visioenen van een genie valt voor mij vooral op hoe geniaal Jheronimus Bosch als tekenaar was. In de tentoongestelde tekeningen zie je welke kwaliteiten de Bossche kunstenaar bezat.

De meeste tekeningen waren studies op papier. Ze werden voorgelegd aan de opdrachtgevers, voordat ze op de panelen in olieverf werden uitgevoerd. De fijne tekeningen in zwart en grijstinten zijn uiterst kwetsbaar en vaak lang verborgen gebleven in de collecties van musea en verzamelaars. Ze zijn vaak verkleurd: bruinachtig. Nauwelijks te dateren, nu te zien in het Noordbrabants Museum.

De kunsthistoricus Thomas Vriens, jarenlang verbonden aan het Bossche Jheronimus Bosch Art Center, heeft onlangs een fraai overzichtsboekje samengesteld over achttien tekeningen van Jheronimus Bosch. Een aanrader voor nog geen tien euro. De tekeningen worden een voor een van beknopt en deskundig commentaar voorzien. Gepoogd wordt om de tekeningen te koppelen aan panelen, waar de personen en voorwerpen in kleur werden uitgevoerd.

De tekening uit Berlijn met twee monsters laat volgens Vriens een schildpad met een lange staart zien. Het achterlijf wordt verhuld door een paardenschedel die het duivelse voorstelt. Onderaan zie je een duiveltje met vleermuisvleugels op de rug, de onderbenen zijn in een langwerpige pot gestoken. Op de keerzijde van deze tekening zie je andere insectachtige monsters en duivels. In de tentoonstellingscatalogus wordt deze tekening beschouwd als ‘Bosch op zijn best’.

meer